CURSUSSEN Grootseminarie te Brugge
ACADEMIEJAAR 2017 - 2018

 « vorige bladzijde | » Algemene Info & Inschrijven | » Afdeling Filosofie
» Download in pdf

Theologische opleiding

De lessen voor het eerste semester starten op woensdag 13 september.
Het tweede semester vangt aan op dinsdag 30 januari.

» LITURGIE (T1)
» NIEUW TESTAMENT (T2)
» SACRAMENTENLEER (T3)
» OUD TESTAMENT (T4)
» MORAALTHEOLOGIE (T5)
» ECCLESIOLOGIE (T6)
» SPIRITUALITEIT (T7)
» DOGMATIEK (T8)
» KERKELIJK RECHT (T9)
» KERKGESCHIEDENIS (T10)
» PASTORAALTHEOLOGIE (T11)

» Weekrooster Theologie

 

T1: LITURGIE

In deze cursus wordt de liturgie van de Eucharistie uitvoerig bestudeerd. Dit gebeurt vanuit een historische invalshoek maar ook en vooral met aandacht voor de Algemene Inleiding op het Romeinse Missaal. Er is ook bijzondere aandacht voor de pastorale gevolgen van de liturgievernieuwing na Vaticanum II. In een tweede deel staat het getijdengebed van de kerk centraal. Opnieuw vertrekken we van de geschiedenis van het kerkelijk officie om ruime aandacht te besteden aan het Getijdenboek zoals het na Vaticanum II vorm kreeg. Tenslotte gaat de aandacht uit naar de kerkelijke uitvaartliturgie, vroeger en nu.

prof. Koen Vanhoutte

code: T1 - € 60,00
maandag van 11.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T2: NIEUW TESTAMENT

De cursus behandelt de Handelingen van de apostelen en de Brieven. We zullen ons in deze cursus richten op de intrigerende figuur van Paulus, de jood uit Tarsus, farizeeŽr, christenvervolger. Hoe is deze man tot het inzicht gekomen dat Jezus wel degelijk de Messias is van IsraŽl? Hoe beschrijft hij zelf zijn proces van ommekeer? En hoe beschrijft Lucas dat in het boek Handelingen? En hoe is hij uiteindelijk de grote verkondiger onder de niet-joden geworden?

We zullen veel aandacht besteden aan de brieven van Paulus en op deze manier kennismaken met een geniaal mens, die tevens de oudste christelijke documenten op zijn naam heeft staan.

Wat in de cursus aan bod komt: - De levensloop van Paulus
- De ommekeer van Paulus
- Paulus en Jezus
- Paulus en Lucas
- De Paulusreizen volgens het boek Handelingen
- De 7 brieven van Paulus: theologische literatuur in context
- De deuteropaulijnse literatuur

prof. Jean Bastiaens

code: T2 - € 120,00
maandag van 14.00 tot 15.50 uur

« terug  ^ top 

T3: SACRAMENTENLEER

Het sacrament van het huwelijk.
Het onverdiende geluk te mogen beminnen, bemind te worden en samen zorg te mogen dragen voor nieuw leven, heeft mensen steeds doen vermoeden dat hun liefde het louter menselijke overstijgt. Voor christenen zijn trouwe liefde en de geboorte van nieuw leven altijd ervaringen geweest die hen op het spoor brachten van God.

In de kerk spreekt men over het sacrament van het huwelijk: in de menselijke levens- en liefdesgemeenschap tussen man en vrouw herkent de kerk Gods liefde. In de kracht van de heilige Geest wordt het huwelijksverbond een teken van Gods liefdevolle nabijheid. De kerk erkent het huwelijksverbond als een sacrament, als een heilig teken waarin Gods liefde concreet wordt. Het sacrament zuivert, bevestigt en stimuleert het waardevolle dat in elk menselijk huwelijk aanwezig is en verdiept het tot een teken van Gods liefde. In deze cursus bestuderen we het huwelijkssacrament in haar bijbelse, historische en theologische ontvouwing. We gaan ook in op enkele actuele vragen.

Het sacrament van de wijding.
De cursus sacrament van de wijding vangt aan met een uitgebreide studie van de groei van ambten en diensten vanuit het Nieuwe Testament. We gaan ook in op de oudste buitenbijbelse teksten (o.a. Clemens en Ignatius).

In het historisch luik ontwikkelen we de geschiedenis van het ambt. We zien hoe de driedeling episkopos - presbuteros - diakonos zich doorzet, hoe de tendens tot sacerdotalisering opduikt, hoe absolute wijdingen verboden werden (Chalcedon), hoe het ambt gefeodaliseerd geraakt en ten prooi valt aan wereldlijke beslommeringen. We onderzoeken zowel de praktische leefsituatie van de priesters in de Middeleeuwen als de theologische reflectie bij o.a. Petrus Lombardus, Thomas van Aquino, Maarten Luther, Johannes Calvijn, Ulrich Zwingli en Philippus Melanchton. Dit stelt ons in staat uitgebreid in te gaan op het concilie van Trente en haar dogmatische en hervormingsbesluiten.

Vaticanum II vormt het onderwerp van een derde deel. De besluiten van het concilie m.b.t. het ambt worden gelezen en uitvoerig besproken (Lumen gentium, Presbyterorum ordinis ...). Bijzondere aandacht wordt daarbij besteed aan de verhouding tussen het gemeenschappelijk priesterschap van de gedoopten en het dienstpriesterschap van de gewijden die wezenlijk en niet louter gradueel verschillen (LG 10). De sacramentaliteit en collegialiteit van het episcopaat alsook het herstel van het diaconaat worden eveneens onder de loep genomen. Voor de periode na Vaticanum II bespreken we enkele krachtlijnen.

Tot slot eindigen we met enkele capita selecta zoals de vraag naar de vrouw in het ambt (Ordinatio sacerdotalis), het samenspel en onderscheid van gewijde en niet-gewijde bedieningen. We ronden af met een bespreking van de liturgie van de wijdingen en aanstellingen tot een kerkelijk ambt.

prof. Stefaan Franco

code: T3 - € 120,00
dinsdag van 9.00 tot 9.50 uur
donderdag van 9.00 tot 9.50 uur

« terug  ^ top 

T4: OUD TESTAMENT

 PENTATEUCH EN HISTORISCHE BOEKEN

Zowel voor joden als voor christenen vormen de eerste vijf boeken van de Bijbel, die samen de Pentateuch, Torah of ‘Wet van Mozes’ worden genoemd, het fundament waarop de volgende afdelingen voortbouwen. De boeken Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium bevatten een afwisseling van enerzijds erg bekende verhalende teksten die in de joodse en christelijke interpretatietraditie een iconisch karakter hebben verworven, en anderzijds enkele door christenen veel minder gelezen collecties van leefregels die vanuit joods perspectief de kern van de gehele Hebreeuwse Bijbel uitmaken. De verhaallijn uit de Pentateuch loopt schijnbaar ononderbroken door met de geschiedenis van het volk vanaf de inname van het land tot de val van het Zuidrijk Juda in de daaropvolgende boeken Jozua, Rechters, SamuŽl en Koningen. In de Hebreeuwse Bijbel maken deze boeken als de ‘Vroege Profeten’ deel uit van de ruimere afdeling van de zogeheten Nevi’im; in de christelijke canon behoren zij tot het evenzeer ruimere corpus van ‘Historische Boeken’, waarin ook de enigszins gelijkaardige boeken Kronieken, Ezra en Nehemia te vinden zijn, evenals de novelles op naam van Ruth en Ester. Rooms-katholieke Bijbeluitgaven bevatten daarenboven enkele boeken die niet in de Hebreeuwse Bijbel voorkomen, meer bepaald de ‘deuterocanonieken’ Tobit, Judit, 1 MakkabeeŽn en 2 MakkabeeŽn. Het doel van dit luik van de driejarige cursus Oude Testament bestaat erin nader kennis te maken met de rijke inhoud van al deze boeken en inzicht te verwerven in het kritisch-exegetische onderzoek naar elk van hen.

Na een algemene kennismaking met de Pentateuch en met het corpus van ‘Historische Boeken’, waarbij ook even aandacht uitgaat naar de plaats van deze boeken in de liturgie van de eucharistie, schetst de cursus kort de geschiedenis van de exegese. Van daaruit gaan we dieper in op het moderne onderzoek naar de groei van de Pentateuch dat culmineerde in de zogeheten ‘nieuwere documentenhypothese’ of ‘vierbronnentheorie’. Tegen de achtergrond van de fundamentele kritiek waarmee deze hypothese sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw te kampen heeft, worden ook de hoofdlijnen van recentere ontwikkelingsmodellen voorgesteld, rekening houdend met de inzichten die de Dode Zeerollen op dit punt hebben opgeleverd. Vervolgens blijven we wat langer stilstaan bij elk van de afzonderlijke boeken uit de Pentateuch, in het bijzonder bij het boek Genesis. Het tweede semester vangt aan met een overzicht van het wetenschappelijke onderzoek naar de geschiedenis van IsraŽl, met als leidraad het noodzakelijke methodologische onderscheid tussen het ‘Oude IsraŽl’ dat door historici wordt gereconstrueerd en het ‘Bijbelse IsraŽl’ dat in de Bijbelse teksten beschreven staat. Daarna volgt een meer gedetailleerde studie van alle boeken die tot het corpus van Historische Boeken worden gerekend, met voor het boek Koningen de Eliacyclus als bijzonder aandachtspunt. Ook boeken waaraan meestal maar weinig aandacht wordt besteed, zoals Kronieken en Ezra-Nehemia, passeren de revue in de loop van het semester. Aan het einde van de lessenreeks staan tot slot de zogeheten ‘deuterocanonieken’ uit de Historische Boeken op het programma.

prof. Hans Debel

code: T4 - € 120,00
dinsdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T5: MORAALTHEOLOGIE - Seksuele en familiale moraaltheologie

(1ste semester en 2de semester)
In een eerste algemeen deel overlopen we de geschiedenis van de moraaltheologie betreffende dit thema. We vertrekken van de Bijbelse fundamenten voor de seksuele ethiek en gaan na hoe deze in de eerste eeuwen van de Kerk verder gestalte kreeg. Daarna concentreren we ons op het huwelijksethos van Augustinus, Thomas van Aquino en Alfonsus Maria de’ Liguori. Na een zijsprong in het reformatorische denken over het huwelijksethos, bekijken we de ontwikkelingen in de Kerk in de 19de en eerste helft van de 20ste eeuw. De huwelijksmoraal van Gaudium et spes wordt uitdiept om de verdere ontwikkelingen in de Kerk in de tweede helft van de 20ste en begin van de 21ste eeuw te kunnen begrijpen.

Het historisch kader, de betekenis, de inhoud en de gevolgen van de encycliek Humanae vitae worden bestudeerd. In een volgend hoofdstuk wordt de personalistische visie van paus Johannes Paulus II besproken zoals we deze terugvinden in de exhortatie Familiaris consortio en de pauselijke audiŽnties die de basis vormen van de “Theologie van het Lichaam”. We sluiten het eerste deel af met enkele teksten die de brug maken tussen de 20ste en de 21ste eeuw (de Pauselijke Raad voor het Gezin, de Catechismus van de Katholieke Kerk, de Duitse Catechismus) om te eindigen met enkele hedendaagse theologen, pastorale invalshoeken betreffende de seksuele ethiek in de huidige Kerk en de bespreking van Amoris laetitia van paus Franciscus.

In het tweede deel behandelen we twee bijzondere thema’s verbonden met de seksuele ethiek van de Kerk: namelijk het niet-gehuwd samenwonen en de homoseksualiteit. We proberen beide vraagstukken in kaart te brengen vanuit wetenschappelijke achtergrond en studies. Daarna gaan we na hoe de Kerk in de loop van de geschiedenis officieel gereageerd heeft op deze verschijnselen en hoe ze fundamenten voor haar leer zocht in het Bijbelse ethos en de traditie. Zo trachten we een kerkloyale moraaltheologische visie op te bouwen met betrekking tot deze personen. De pastorale omgang krijgt daarin een bijzondere plaats.

Tot slot willen we ons ook nog verdiepen in de vragen betreffende het huwelijksethos die voorkomen in het sacrament van boete en verzoening. We bespreken enkele pastorale richtlijnen en aandachtspunten.

Bijzondere vraagstukken in de moraaltheologie.
In deze cursus komen enkele bijzondere vraagstukken of deeldisciplines van de moraaltheologie aan bod: ecologie en moraaltheologie (bespreking van Laudato sž van paus Franciscus), zelfdoding, …

prof. Philippe Hallein

code: T5 - € 120,00
dinsdag van 16.45 tot 18.35 uur

« terug  ^ top 

T6: ECCLESIOLOGIE

Op vandaag ligt de kerk nogal eens onder vuur om uiteenlopende redenen. Maar wat verstaan we eigenlijk onder ‘kerk’? Het is op zijn minst een woord dat vele betekenissen heeft. In de ecclesiologie wordt de kerk als zodanig bestudeerd. Vragen die aan bod komen zijn o.a. wat is ‘kerk’? Welke zijn haar fundamentele kentrekken? Wat is haar zending? Hoe is zij gestructureerd? Hoe verhoudt zij zich tot ‘de wereld’? Hoe kunnen we kerk vormen in de huidige tijd?

We zoeken antwoorden op deze en andere vragen door in te gaan op de bijbelse wortels voor de kerk (vb. de vraag ‘heeft Jezus de kerk gesticht?’), door de geschiedenis van het ecclesiologische denken te bestuderen en tenslotte door uitvoerig aandacht te besteden aan de kerkvisie van Vaticanum II. We bespreken de voornaamste beelden die gebruikt worden om de kerk te beschrijven (vb. kerk als volk Gods of kerk als gemeenschap). We bespreken de eenheid, katholiciteit, apostoliciteit en heiligheid van de kerk (Credo). De actualiteit geeft aan dat een gedegen ecclesiologische reflectie van groot belang is. Het wordt dan ook een boeiende zoektocht. Basisboek: Van Vliet C.t.m., Kerk met twee ogen. Een katholieke ecclesiologie, Kok, Kampen, 2001.

prof. Koen Vanhoutte

code: T6 - € 120,00
woensdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T7: SPIRITUALITEIT

De cursus gaat over de Moderne Devotie, de beweging van vernieuwde innerlijkheid die ontstaat in de late middeleeuwen en het gebed tot op vandaag beÔnvloedt. Grote figuren zijn Geert Grote, Gerlach Peters, Thomas van Kempen, Erasmus.

We gaan ook in op de doorwerking bij Ignatius van Loyola en Teresa van Avila, misschien ook de 'Franse school': F. de Sales, Caussade, ThťrŤse Martin.

Tekstlezing met commentaar staat centraal.

prof. Dirk Boone

code: T7 - € 60,00
1ste sem. donderdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T8: DOGMATIEK

Schepping en verlossing.
Christenen belijden hun geloof in God die ‘Schepper van hemel en aarde’ wordt genoemd. Het eerste deel is ťťn lange ontvouwing van deze zin uit het Credo. We starten met een studie van de verhouding tussen geloof en rede. We bespreken de eigenheid van elk van beide menselijke kenmodi en wijzen op hun noodzakelijk samenspel. Als historisch voorbeeld gaan we in op de zaak Galileo Galilei en we actualiseren met de huidige spanning tussen darwinisme, evolutieleer, Intelligent Design en christelijk scheppingsgeloof. Vervolgens bespreken we vrij uitgebreid de bijbelse scheppingsverhalen waaronder ook het scheppingsgeloof van het Nieuwe Testament. Ter afsluiting van dit eerste deel peilen we naar een actueel verstaan van het scheppingsgeloof.

Het tweede deel handelt over erfzonde en verlossing in Christus. We starten met een voorstelling van de klassieke erfzondeleer en haar bijbelse achtergronden. Vervolgens ontvouwen we de hoofdmomenten uit de geschiedenis van de erfzondeleer: Pelagius, Augustinus, het concilie van Carthago, de reformatie, het concilie van Trente. We ronden af met een reflectie over de actuele kracht van de erfzondeleer.

De cursus ‘Schepping en verlossing’ eindigt met een derde deel over ‘heil en genade’. Vooreerst schetsen we ‘schepping’ als heil ťn heilsvraag. We gaan in tegen een aantal verengingen ter zake. De notie ‘schepping uit liefde’ komt aan bod. Verder gaan we uitvoerig in op de heilsbetekenis van Jezus’ dood. Hij is de verlosser van de schepping. We ronden af met enkele beschouwingen over ‘genade’.

prof. Stefaan Franco

code: T8 - € 120,00
1ste sem. donderdag van 16.45 tot 18.35 uur
2de sem. donderdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T9: KERKELIJK RECHT

De lessenreeks valt als het ware in twee grote delen uiteen.

Vooreerst is er het deel: algemene normen. We bekijken nader het eigen statuut van kerkelijk recht. Daarbij hoort de geschiedenis van het kerkelijk recht.

Ten tweede is er het deel: huwelijksrecht. Het huwelijksrecht is enerzijds belangrijk omdat het om een wezenlijk gebeuren gaat tussen twee gelovigen. De voorbereiding van het huwelijk is een kruispunt van pastoraal en canoniek recht. We bekijken o.a. de kerkrechterlijke vragen, die eventuele ongeoorloofde of zelfs ongeldigmakende beletsels kunnen inhouden. Het huwelijksrecht is anderzijds belangrijk omwille van het huwelijksprocesrecht. Het Officialaat onderzoekt bijna uitsluitend vragen betreffende het al dan niet geldig gesloten zijn van een huwelijk. Sinds 1983 zijn de rechtsgronden daartoe verruimd. We leren er het kerkelijk recht als een levende materie ontdekken.

prof. Patrick Degrieck

code: T9 - € 60,00
vrijdag van 11.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T10: KERKGESCHIEDENIS

In het vak kerkgeschiedenis wordt dit jaar het jongste tijdvak behandeld. Daarin werd de Kerk zowel geconfronteerd met het liberalisme en de totalitaire ideologieŽn (fascisme, nazisme, communisme), als met de sociale kwestie. Verder besteden we aandacht aan het eerste en het tweede Vaticaanse concilie (in 2015 wordt trouwens de 50ste verjaardag gevierd van de afsluiting van Vaticanum II). Tenslotte komt ook de houding van de Belgische Kerk tegenover de Vlaamse beweging aan bod.

prof. NoŽl Geirnaert

code: T10 - € 90,00
1ste sem. vrijdag van 14.30 tot 16.20 uur
2de sem. vrijdag van 14.30 tot 15.20 uur

« terug  ^ top 

T11: PASTORAALTHEOLOGIE

Fundamentele pastoraaltheologie.

In deze cursus wordt in een eerste deel de terminologie, het object en de definitie van de pastoraaltheologie omschreven. Daarna volgt een korte geschiedenis van de pastoraaltheologie en worden de verschillende modellen (kerygmatisch, therapeutisch en hermeneutisch model) naar voor gebracht. We sluiten dit deel af met een onderzoek over de pastorale en personele competenties van een pastor.

In een tweede deel worden de verschillende vormen van begeleiding onder de loep genomen: werkoverleg, werkbegeleiding, collegiale consultatie, coaching, supervisie, intervisie. Tot slot worden ook de elementen besproken die de kwaliteit van pastoraal handelen kunnen verhogen.

Prof. Philippe Hallein

code: T11 - € 60,00
2de sem. vrijdag van 9.00 tot 10.50 uur

« terug  ^ top